Verwacht-2016

Geertgen tot Sint-Jans
Rechter zijluik
Geschiedenis van de beenderen van Sint Jan
Geertgen

Geertgen tot Sint-Jans,

Parel van de Bourgondische Gouden Eeuw

Dit boek over de vijftiende-eeuwse schilder Geertgen tot Sint-Jans is geschreven voor een breed geïnteresseerd publiek van liefhebbers van oude kunst. Aangezien er sinds 1947 geen uitgebreide monografie over deze laatgotische sensatie is verschenen, vult de publicatie niet alleen een hiaat op, maar wordt eerst en vooral getracht de bekendheid van deze bijzonder virtuoze kunstenaar en grondlegger van de Noord-Nederlandse schilderkunst uit te breiden naar een groter publiek.

Roem die hij zondermeer verdient, maar nu nog te weinig krijgt. De beroemde 16de-eeuwse biograaf/kunstenaar en stadgenoot Karel van Mander noemde hem destijds al de belangrijkste Hollandse schilder van de vijftiende eeuw.

In het boek is de laatste stand van wetenschap zoveel mogelijk opgenomen en heeft aanvullend nieuw onderzoek tot enkele nieuwe inzichten geleid. Zoals het feit dat er voor de veelgeroemde culturele bloeiperiode eind zestiende/begin zeventiende eeuw in de vijftiende eeuw ook al een culturele opgaande fase kende. Het Haarlem van Geertgen blonk in cultureel opzicht uit op het gebied van de schilderkunst (Dieric Bouts, Albert van Ouwater, Geertgen tot Sint-Jans), beeldhouwkunst (Claus Sluter) en boekdrukkunst (Bellaert).

De stad aan de rivier het Spaarne had zich aan het eind van de Middeleeuwen ontwikkeld tot een belangrijk economisch, bestuurlijk en cultureel centrum in het noorden van het graafschap Holland. Deze relatieve machtspositie werd aan het einde van de vijftiende eeuw ondermijnd door de centralisatiepolitiek van achtereenvolgens de Bourgondische hertog en zijn opvolgers, de Habsburgse vorsten. Zij verlangden een fikse bijdrage van hun onderdanen en hieven hoge belastingen om hun oorlogen te bekostigen. Net als verschillende andere Nederlandse steden kwam het Haarlemse stadsbestuur door deze belastingdruk in de financiële problemen. In 1492, het jaar dat Amerika werd ontdekt verloor Haarlem zelfs een deel van haar bestuurlijke autonomie en raakte de stad in een crisis. Omstreeks deze tijd is Geertgen aan zijn einde gekomen, maar hoe en wanneer is een van de vele raadsels die zijn (werkzaam) leven omgeven.

Wel bekend is dat Geertgen tot Sint-Jans de onbetwiste maker van het enorme hoofdaltaar is van de machtige en schatrijke Commanderij van Sint-Jan in Haarlem. Van dit indrukwekkende, meer dan zes meter brede drieluik is als door een wonder gelukkig nog het rechterluik bewaard
gebleven, dit na herhaalde plundering en vernieling van het klooster. Daarna zijn voor- en achterkant gesplitst in twee panelen, die toen Albrecht Dürer de kunstwerken met eigen ogen bewonderde in Haarlem hem zouden hebben beïnvloed. Tegenwoordig zijn de olieverven te zien in het Kunsthistorisches Museum te Wenen. In totaal zijn ongeveer vijftien werken aan Geertgen of zijn atelier toegeschreven. Deze schilderijen zijn te vinden in belangrijke binnenlandse en buitenlandse musea, zoals het Rijksmuseum Amsterdam, Rijksmuseum Catharijne Convent te Utrecht, The National Gallery in Londen, het Louvre te Parijs en de Gemäldegalerie van de Staatliche Museen te Berlijn.

Bestel


auteur
Drs. Aart van der Kuijl

omvang
272 pagina’s met ruim
200 afbeeldingen in kleur

formaat
24 x 30 cm

uitvoering
paperback

ISBN
978 90 6216 801 9

prijs
€ 27,50 (onder voorbehoud)

verschijnt
najaar 2016 (onder voorbehoud)